गोळी घेतल्याशिवाय झोप का लागत नाही? झोपेच्या सवयीचा अभ्यास

OPD मध्ये अनेकदा हा प्रश्न ऐकायला मिळतो, "डॉक्टर, गोळी घेतल्याशिवाय झोपच लागत नाही."

ही खरंच झोपेची गरज आहे की सवय?

ताण, मोबाईल screen, अनियमित वेळा, अपचन, दुखणं किंवा hormones हे सगळं झोप बिघडवतात.

झोपेची गोळी कायमची सवय होऊ नये – उपाय शोधणे गरजेचे आहे!

कारणे: - Sleep cycle बिघडल्यावर मेंदूचं GABA activity कमी होते. - स्क्रीनमुळे Melatonin secretion कमी होते. - Insulin resistance, depression, neuropathy यामुळे झोप लागत नाही.

काय करावे? 1. झोपेचा वेळ ठरवा (रोज 10:30pm पर्यंत झोपायला जाणे). 2. सायंकाळी screen बंद करा (blue light blocker वापरा). 3. सायंकाळी कडूलिंब, आवळा, गुलवेल सारखी औषधे वापरा. 4. झोपण्याआधी हलकी चाल करा ज्यामुळे blood flow वाढेल. 5. झोपण्याआधी मानसिक शांतता साधा (प्रार्थना, breathing, अभ्यास). 6. फार झोप येत नसेल तर तापमान, आवाज, प्रकाश नियंत्रित करा. 7. Sugar spikes, alcohol, caffeine टाळा.

केव्हा तपासणी करावी? - रोज झोपेची गोळी लागत असेल. - झोप लागते पण मधे उठतो. - सकाळी उठल्यावर फ्रेश वाटत नाही. - श्वास घेण्यात त्रास होतो (sleep apnea).

अशा परिस्थितीत डॉक्टरांनी Sleep Disorders, Depression, Thyroid, B12, Blood sugar यांची तपासणी करणे आवश्यक आहे.

तुमची झोप कशी आहे? तुम्ही काय उपाय करता? कमेंटमध्ये शेअर करा.

डॉ. रवींद्र एल. कुलकर्णी, MD, DNB, FSCAI (Cardiology) Just For Hearts