सकाळी शांत बसता येतं का? तुमचे Hormones समजून घ्या

सकाळी शांत बसता येतं का? इथूनच तुमचे Hormones समजायला सुरुवात होते.

उठल्यावर लगेच phone पाहणं, घाई करणं, विचारांची गर्दी यामुळे दिवसभर मूड अस्थिर, लक्ष कमी आणि cravings जास्त होतात.

हे फक्त सवय नाही, तर मेंदू आणि Hormones यांचा neuro-hormonal pattern आहे.

समजून घ्या:

1️⃣ सकाळचा Cortisol peak (ताण वाढवणारा Hormone) नैसर्गिकरीत्या उठल्यावर वाढतो (Cortisol Awakening Response). उठल्यावर लगेच घाई केली तर हा peak “stress mode” मध्ये जास्त वेळ राहतो.

2️⃣ पहिल्या मिनिटांत mobile किंवा stimulation मुळे Dopamine (आनंद देणारे रसायन) artificial spikes होतात, ज्यामुळे नंतर साध्या कामात रस कमी आणि focus तुटतो.

3️⃣ शांत बसणं कठीण वाटणं म्हणजे तुमची nervous system सतत “alert mode” मध्ये आहे, ज्यामुळे मन स्थिर ठेवणारं रसायन Serotonin संतुलित राहत नाही आणि मन अस्थिर, चंचल होतं.

4️⃣ उठल्यावर लगेच चहा किंवा साखर घेतल्याने Insulin (साखर नियंत्रित करणारा Hormone) अचानक वाढतो, ज्यामुळे नंतर energy crash आणि cravings वाढतात.

5️⃣ सकाळी प्रकाश (sunlight) आणि हालचाल नसल्याने body clock (जैविक घड्याळ) reset होत नाही, तसेच stiffness, fatigue आणि sleep disturbance वाढतात.

6️⃣ वय काहीही असो, परिणाम सारखेच: - विद्यार्थी: लक्ष तुटक - काम करणारे: anxiety जास्त - ज्येष्ठ: थकवा आणि चिडचिड

7️⃣ फक्त 2–5 मिनिटं शांत बसून श्वासावर लक्ष केंद्रित केल्याने: - mood stable राहतो, cravings कमी होतात - दिवस जास्त controlled होतो

हे वेगवेगळे issue नाहीत, तर सकाळच्या पहिल्या काही मिनिटांपासून सुरू होणारी साखळी आहे.

जर सकाळी nervous system “घाई” मध्ये टाकलं तर दिवसभर शरीर correction करत राहतं.

सकाळी 2 मिनिटं थांबून शरीराला पहिला signal "शांत राहा" असा मिळतो, आणि तिथून दिवसाचा tone, energy, निर्णय सगळं बदलायला लागतं.

ही माहिती उपयुक्त वाटली तर like आणि share करा.

डॉ. रवींद्र एल कुलकर्णी, MD, DNB, FSCAI (Cardiology) Just For Hearts