चरक मीमांसा 2 - Just for Hearts

Contact No. - Pune : 020 27293337, 65273337 (10AM - 8PM) |

Delhi : 0120 6447663 (10AM- 8PM)

चरक मीमांसा 2

Personalised Ayurveda Consultation with Dr.Prem \ Dr. Prem Shankar \ Ayurveda consultations \ Online consultations \ My eclinic \ Just for Hearts

शब्दार्थबोधासाठी नैयायिकांनी शक्ती आणि लक्षणा या शब्दवृत्ती वर्णन केल्या आहेत.
उत्तर मीमांसा दर्शनाने शब्दाच्या / ग्रंथाच्या तात्पर्यनिर्णयासाठी सहा हेतू दिले आहेत.

१. उपक्रम – उपसंहार ः ग्रंथ किंवा प्रकरणाच्या विषयाचे आरंभी केलेले प्रतिपादन म्हणजे उपक्रम. अंती केलेले प्रतिपादन म्हणजे उपसंहार. या उपक्रम उपसंहारामध्ये एकवाक्यता असते.
( याचे सोदाहरण स्पष्टीकरण केले जाईल.)

२. अभ्यास – जो विषय पुन्हा पुन्हा सांगितला जातो , ते तात्पर्य असते. जसे आयुष्याविषयी पुन्हा पुन्हा प्रतिपादन केले असल्याने आयुष्य हे आयुर्वेदाचे तात्पर्य आहे.

Get Personalised Consultations from our Experts!

३. अपूर्वता – अन्य कोणत्याही प्रमाणाने न कळणारा, केवळ त्याच शास्त्राने कळणारा विषय म्हणजे अपूर्व. असा अपूर्व विषय त्या शास्त्राचे तात्पर्य असते.
जसे साधु ( योग्य ) शब्द केवळ व्याकरण शास्त्रावरूनच कळत असल्याने साधु शब्द हे व्याकरणाचे तात्पर्य आहे.

४. फल – शास्त्राचे अध्ययन करण्याने ज्याची प्राप्ती होते, ज्याच्या प्राप्तीसाठी शास्त्राची प्रवृत्ती असते, ते फल. ते तात्पर्य असते.
जसे आयुष्याच्या प्राप्तीसाठी आयुर्वेदशास्त्राची प्रवृत्ती असल्याने आयुष्य हे आयुर्वेदाचे तात्पर्य आहे.

५. अर्थवाद – निंदा किंवा स्तुती करणारी वाक्ये म्हणजे अर्थवाद. ज्याची निंदा केली असेल ते करू नये असे शास्त्राचे तात्पर्य असते, ज्याची स्तुती केली असेल ते करावे असे शास्त्राचे तात्पर्य असते.
उदाहरणार्थ – अष्टांग हृदय सूत्रस्थानात दिनचर्या अध्यायात कुठेही रोज स्नान करावे असा विधिमुखाने निर्देश नाही. परंतु स्नानाचे गुण सांगितले आहेत. त्यामुळे प्रतिदिन स्नान अभिप्रेत आहे असा निर्णय होतो.

६. उपपत्ती – अनेक दृष्टान्त देऊन विषय स्पष्ट केला जातो, असा विषय ग्रंथाचे तात्पर्य असते.

या साधनांच्या साहाय्याने योग्य अर्थनिर्णय करता येतो.

Diet Plans: 14 Day Free Trial Available, Book Now!

Personlized Wellness Leads
Sending

Comments on this entry are closed.

पाणी कमी प्यायला हवं असं नाही, पण जास्ती नको !

पाणी कमी प्यायला हवं असं नाही, पण जास्ती नको !


January 15, 2017    Dr Suvinay Damle

आपण म्हणता, पाणी कमी प्यायचे, पण….. काही जणांना शंका येतेय, आम्हाला मुतखड्याचा त्रास आहे, मग काय करायचे ? आम्हाला उष्णतेचा त्रास आहे मग आम्ही काय करायचे ? हो. नक्कीच पाणी […]

जेवताना पाणी पिणे हे सर्वथा योग्य आहे.

जेवताना पाणी पिणे हे सर्वथा योग्य आहे.


January 14, 2017    Dr Suvinay Damle

जेणाच्या सुरवातीला पाणी पिऊ नये. कृशता येते. जेवणानंतर लगेचच पिऊ नये. स्थूलत्व वाढते. जेवताना पाणी पिणे हे सर्वथा योग्य आहे. त्याने प्रकृती साम्यावस्थेत राहाते. सातही धातुंचे पोषण उत्तम रितीने होते. […]

जेवणानंतर पाणी प्यायल्याने जाडी वाढते ?

जेवणानंतर पाणी प्यायल्याने जाडी वाढते ?


January 13, 2017    Dr Suvinay Damle

जेवणानंतर पाणी प्यायल्याने जाडी वाढते. असं वाग्भटजी म्हणताहेत. असं नव्हे  तर व्यवहारातही तेच दिसते. जसं जेवायच्या अगोदर पाणी प्यायले की अग्नि कमी होतो, पचन मंदावते आणि कृश होतो. तसं जेवणानंतर […]

पौष्टिक  नाश्त्याचे २९ पर्याय

पौष्टिक नाश्त्याचे २९ पर्याय


January 13, 2017    rupali.panse

“तुम्ही वैद्य लोक ब्रेड बटर खाऊ नका,आंबवलेला डोसा इडली खाऊ नका म्हणतात.अहो मग नाश्त्याला खायचे तरी काय आम्ही ?’”असे डोळे मोठे आणि चेहरा एवढासा करून निरागस जाब विचारणाऱ्या माझ्या समस्त […]

Dine In: Why Eating At Home Is Better For Your Health And Your Wallet

Dine In: Why Eating At Home Is Better For Your Health And Your Wallet


January 13, 2017    Guest Blogger

Many people are concerned about the salt, sugar and fat they consume at restaurants. Like many individuals, you may have a busy schedule that leaves little time for meal preparation, […]

Cabin Fever? 5 Ways to Feel Fit in the Wintertime

Cabin Fever? 5 Ways to Feel Fit in the Wintertime


January 13, 2017    Guest Blogger

Even if you are normally very active during warmer times of the year, staying fit in winter can be a challenge. Not only can the outside temperatures get very cold, […]

पाणी म्हणजे जीवन , पण कधी ?

पाणी म्हणजे जीवन , पण कधी ?


January 12, 2017    Dr Suvinay Damle

पाणी म्हणजे जीवन जर योग्य वेळी, योग्य काळी, योग्य स्थळी, योग्य मात्रेमधे प्यायले तर ! हे विश्व पाण्यातूनच निर्माण झाले आहे. प्रत्येक प्राणीमात्राला जगण्यासाठी पाणी हे अत्यंत आवश्यक आहे. असे […]

Keys to Healthy Diet

Keys to Healthy Diet


January 9, 2017    Monika

Developing healthy eating habits is not diet as confusing or as restrictive as many people imagine. The first principle of a healthy diet is simply to eat a wide variety of […]